พระสังกัจจายน์มหาเศรษฐี หลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส วัดบ้านกรับ
พระสังกัจจายน์มหาเศรษฐี หลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส วัดบ้านกรับ๑
โดย....... ชายนำ ภาววิมล .....
ในบรรดาพระอสีติมหาสาวกทั้งหลายทั้งปวง “พระมหากัจจายนะ” หรือ “พระสังกัจจายน์”เป็นพระอรหันตสาวกที่สำคัญยิ่งและเป็นเลิศทางลาภสักการะยิ่งกว่าพระอรหันตสาวกอื่นใด พระมหากัจจายนะได้รับการยกย่องจากพระบรมศาสดาว่าเป็นเอตทัคคะในการอธิบายความย่อให้พิสดารหรือแสดงธรรมโดยย่อได้อย่างพิสดาร, เป็นผู้รจนาคัมภีร์มูลกัจจายน์อันเป็นคัมภีร์สำคัญยิ่งในทางบาลีไวยากรณ์, คัมภีร์เนตติปกรณ์และคัมภีร์เปฏโกปเทส ซึ่งเป็นคัมภีร์ที่แสดงถึงหลักการและวิธีการอธิบายพุทธพจน์ บางท่านก็บอกว่าคัมภีร์ทั้งสองเล่มนี้เป็นตำราสำคัญของศาสตร์ด้านการตีความหรือทำความเข้าใจกับพระไตรปิฎก คัมภีร์ทั้งสามคัมภีร์ดัง กล่าวมานี้ ล้วนเป็นคัมภีร์หลักที่ใช้ในการศึกษาทางพระพุทธศาสนาของสยามประเทศมานานนับพันปี หากจะเทียบกับศาสตร์ทางด้านปรัชญาตะวันตก คัมภีร์เนตติปกรณ์และคัมภีร์เปฏโกปเทส มีสถานะเป็นดั่งองค์ความรู้สาขาหนึ่งของปรัชญาที่เรียกว่า “ญาณวิทยา (Epistemology)”
และอีกศาสตร์หนึ่งในโลกยุคปัจจุบันที่นักวิชาการตะวันตกเรียกกันว่า “ศาสตร์แห่งการตีความและศิลปะแห่งการเข้าใจ” หรือ เฮอร์เมนูติกส์ (Hermeneutics) สาระสำคัญที่หยิบยกนำมาเสนอนี้เป็นอีกมุมหนึ่งที่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่มักมองข้ามและไม่ค่อยกล่าวถึงมากนัก แต่ก็เป็นผลงานวิชาการทางพระพุทธศาสนาที่มีพลังมากเกินพอที่จะกล่าวว่า “พระมหากัจจายนะ คือ พระอสีติมหาสาวกที่มีบทบาทสำคัญยิ่งในการจัดการการศึกษาทางพระพุทธศาสนา”
บทบาทและสถานะอันสำคัญยิ่งของพระมหากัจจายนะนั้น มิได้มีเพียงแค่เรื่องการจัดการการศึกษาทางพระพุทธศาสนาเท่านั้น พระมหากัจจายนะยังเป็นพระอสีติมหาสาวกผู้ได้ชื่อว่ามีความเป็นเลิศในทางลาภ สักการะ โภคทรัพย์ และเมตตามหานิยม เสมอด้วยพระสีวลี แม้การเดินธุดงค์จาริกไปในถิ่นทุรกันดารใด หากมีพระมหากัจจายนะร่วมจาริกไปกับหมู่คณะใด เรื่องการอดอาหารอันเนื่องมาจากไม่มีคนใส่บาตรไม่เคยปรากฏมาก่อน คุณลักษณะอย่างนี้ ย่อมมิได้เกิดแต่เหตุแห่งการสะสมบุญเท่าเทียมกับพระอรหันตสาวกรูปอื่น แต่เดิมนั้น พระมหากัจจายนะมีนามว่า “กัญจนะ” แปลว่า “ทองคำ” การที่บิดามารดาของท่านตั้งชื่อให้เฉกเช่นนี้ ย่อมมีเหตุแลผล มิใช่นึกจะตั้งก็ตั้งไปตามความชอบเหมือนอย่างบุคคลสมัยนี้ เหตุนั้น คือ เวลาเกิด ท่านมีผิวพรรณสุกใสเปล่งปลั่งดั่งทองคำ อานิสงค์ที่ส่งผลให้พระอสีติมหาสาวกรูปนี้มีผิวพรรณสุกใสเปล่งปลั่งดั่งทองคำ มีความสง่างามจนผู้คนจำนวนมากเข้าใจผิดว่าท่านคือพระมหาบุรุษ จนท่านต้องอธิษฐานจิตให้ร่างของท่านอ้วนเตี้ยนั้น ความมีอยู่ว่าในสมัยพระมหากัสสปะสัมมาสัมพุทธเจ้า พระมหากัจจายนะได้ถวายแผ่นอิฐทองคำมูลค่าแสนหนึ่ง ทำเป็นฐานพระสุวรรณเจดีย์เพื่อประดิษฐานพระบรมสารีกธาตุและตั้งความปรารถนาว่า “ด้วยอานุภาพแห่งบุญที่บังเกิดขึ้นการถวายแผ่นอิฐทองคำนี้ ขอให้สรีระของข้าพเจ้ามีวรรณะเหมือนทองคำทุกภพทุกชาติ”
ย้อนเวลากลับไปในสมัยพระปทุมุตตรพุทธเจ้า พระมหากัจจายนะได้ถวายอาสนะทำด้วยแก้วผลึกฉาบทาด้วยทองชมพูนุชซึ่งเป็นทองบริสุทธิ์ มีฉัตรทำด้วยรัตนะทั้ง ๗ ประการกางกั้นไว้บนยอด ถวายพัดวาลวีชนี พัดบวรจามรี แด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ด้วยอานุภาพแห่งการบูชาในครั้งนั้น ทำให้ท่านได้เสวยทิพยสุขในเทวโลก บังเกิดเป็นเทพราชาผู้เป็นใหญ่ในสรวงสวรรค์ยาวนานกว่า ๑๐ กัปป์ มีรัศมีแผ่ไปโดยรอบร้อยโยชน์อยู่เป็นนิจ แล้วไปจุติเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีนามว่า “ปภัสสระ” ผู้มีฤทธานุภาพมาก มีรัตนชาติทั้ง ๘ บังเกิดขึ้นมากมายเหลือคนานับ ส่องแสงสว่างโชติช่วงดั่งแสงอาทิตย์อุทัยตลอดทั้งกลางวันและกลางคืน ในชาติภพสุดท้าย พระมหากัจจายนะมาเกิดในตระกูลพราหมณ์ซึ่งเพียบพร้อมด้วยวรรณะและสมบัติทั้งหลายทั้งปวงที่มนุษย์พึงปรารถนา คือ รูปสมบัติ คุณสมบัติ ทรัพย์สมบัติ บริวารสมบัติ เมื่อบวชในพระบวรพุทธศาสนาและบรรลุอรหันตผลแล้ว ก็มีบุญบารมีเหนือกว่าพระอรหันต์อื่นใด ทั้งมีวรรณะผิวพรรณสุกใสหรือที่สมัยนี้ใช้คำว่า “ออร่า” เหนือกว่ามวลหมู่ ผู้ที่ไม่เคยพบเห็นพระบรมศาสดามักเข้าใจผิดคิดว่าท่านคือพระพุทธเจ้า พระมหากัจจายนะจึงมีอีกนามหนึ่งว่า “พระควัมปติ”
ย้อนกลับมาสู่ความเชื่อและความนิยมด้านพุทธศิลป์ในสยามประเทศ รูปเคารพอันเป็นสัญลักษณ์แทนองค์พระมหากัจจายนะจัดเป็นหนึ่งในพุทธศิลป์ที่มีการรังสรรค์ปั้นแต่งขึ้นมาเป็นจำนวนมาก มากกว่ารูปจำลองของพระอสีติมหาสาวกหรือพระอรหันตสาวกอื่นใด และในตำราพิชัยสงคราม มีข้อกำหนดให้นำพระพุทธรูปปางห้ามสมุทรกับพระมหากัจจายนะมาตั้งเป็นประธานในพิธีลงแผ่นยันต์ดวงพิชัยสงคราม ข้อกำหนดเช่นว่านี้ โบราณาจารย์พึงต้องเห็นความสำคัญและคุณูปการของพระมหากัจจายนะที่มีต่อพิธีกรรมในพระพุทธศาสนาแบบไทย ๆ เป็นแน่แท้ การนำรูปจำลองพระมหากัจจายนะมารังสรรค์เป็นประติมากรรมขนาดเล็กไว้สักการะ บูชานั้น นอกจากคุณค่าอันเป็นสัญลักษณ์แห่งโชคลาภแล้ว ยังเป็นความเชื่อว่าการอัญเชิญรูปจำลองของพระมหากัจจายนะติดตัวไปด้วย หมั่นเพียรภาวนา นึกถึงคุณและฤทธาบารมีแห่งพระมหาสีติสาวกเป็นประจำแล้ว จักเป็นสวัสดิ์มงคลยิ่ง อุดมไปด้วยโชคลาภอยู่เสมอมิได้ขาด มีความสุขสถาพรเจริญรุ่งเรือง บริบูรณ์ด้วยทรัพย์สมบัติและโภคทรัพย์มิได้ขาด ทั้งเป็นที่รักและเมตตาของคนทั่วไป
พุทธศิลป์และวัตถุมงคลที่เกี่ยวเนื่องกับพระมหากัจจายนะหรือพระสังกัจจายน์ในสยามประเทศ มีการสร้างสรรค์สืบต่อกันมาตั้งแต่ครั้งโบราณกาล หากมองเฉพาะค่านิยมในการเล่นหาสะสมเชิงพาณิชย์ คงต้องยอมรับความจริงกันว่าสู้พระกรุเก่า เหรียญพระพุทธ เหรียญรูปเหมือนพระเกจิอาจารย์ทั่วไปมิได้ เว้นแต่พระประติมากรรมรูปจำลองพระมหากัจจายนะลอยองค์ วัดสุทัศน์เทพวรารามราชวรมหาวิหาร, หลวงปู่ทิม อิสริโก วัดละหารไร่, เหรียญพระสังกัจจายน์ในกรอบพิมพ์แบบเต่าเรือน, และอื่น ๆ อีกเพียงไม่กี่สำนักที่ได้รับความนิยมและเล่นหากันในวงกว้าง อย่างไรก็ตาม พุทธศิลป์รูปจำลองพระสังกัจจายน์เป็นเสมือนยาดำที่พระเกจิอาจารย์ทุกยุคทุกสมัยนิยมสร้างกัน
หากกล่าวถึงพระสังกัจจายน์ที่สร้างขึ้นตามลักษณะของพุทธศิลป์แบบประติมากรรมลอยองค์ในเขตพื้นที่ทางภาคตะวันตก น้อยคนนักที่จักรู้ว่ามีพระสังกัจจายน์แบบลอยองค์ของพระสุปฏิปันโนเมืองกาญจนบุรีรูปหนึ่งที่ควรค่าแก่การสักการะบูชาหรืออัญเชิญติดตัวไปทำกิจการต่าง ๆ เป็นอย่างยิ่ง หากจะเล่นหาสะสมเชิงอนุรักษ์ก็ทรงคุณค่าทางศิลปะไม่ด้อยกว่าพระสังกัจจายน์ของสำนักอื่น ๆ เนื้อหาที่ใช้ในการจัดสร้างก็มีเอกลักษณะเฉพาะที่ไม่ซ้ำแบบใคร พระสุปฏิปันโนผู้สร้างและอธิษฐานจิตแผ่เมตตาพระสังกัจจายน์รุ่นนี้ ก็เป็นพระเกจิอาจารย์ที่สมาชิกนิตยสารพระเครื่องพระเกจิยุคก่อน ๆ รู้จักมักคุ้นกันเป็นอย่างดีคือ พระครูจันทสโรภาส (เพชร จนฺทวํโส; ชาตะ ๒๔๕๐, อุปสมบท ๒๔๗๐, มรณภาพ ๒๕๔๖.) อดีตเจ้าอาวาสวัดบ้านกรับ ต.ดอนแสลบ อ.ห้วยกระเจา จ.กาญจนบุรี พระภิกษุแท้ที่กราบไหว้ได้โดยสนิทใจ ทั้งเป็นหนึ่งในพระเกจิอาจารย์ทางภาคตะวันตกที่ละสังขารไปแล้ว สังขารไม่เน่าไม่เปื่อย ทั้งแข็งเป็นหิน
พระสังกัจจายน์มหาเศรษฐี เป็นพระรูปจำลองแบบประติมากรรมลอยองค์ขนาดเล็กที่จัดสร้างขึ้นในวาระที่หลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส กำลังหาปัจจัยเพื่อสมทบทุนสร้างหอระฆังของวัดบ้านกรับ พระเครื่องและวัตถุมงคลที่จัดสร้างในวาระนี้ ประกอบด้วย พระสังกัจจายน์ลอยองค์เนื้อระฆังเก่า ๒ พิมพ์, รูปเหมือนปั๊มมหาเทพกวนอู (๔ เนื้อ : ทองคำ, นวโลหะผสมทองคำ, เงิน, และทองแดง), เหรียญมหาเทพกวนอูหมื่นเรื่องสมปรารถนา (๕ เนื้อ : ทองคำ, เงิน, นวโลหะ, อัลปากา, และทองแดง), และเหรียญระฆังหรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า “เหรียญแจกทาน” (๔ เนื้อ ๕ รายการ : เหรียญทองคำ, เหรียญเงินลงยาราชาวดี, เหรียญเงิน, เหรียญนวโลหะ, และเหรียญทองแดง) พระเครื่องและวัตถุมงคลชุดนี้เป็นการจัดสร้างพระเครื่องและวัตถุมงคลครั้งสำคัญที่สุดครั้งหนึ่งของหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส ทั้งเป็นการรังสรรค์งานพุทธศิลป์ไทยและเทพศิลป์จีนที่คณะกรรมการดำเนินงานมอบความไว้วางใจให้ ช่างตุ้ม (โสภณ ศรีรุ่งเรือง) เป็นผู้รับผิดชอบในการแกะแม่พิมพ์รูปเหมือนปั๊มมหาเทพกวนอูที่ได้รับการยอมรับจากผู้สันทัดกรณีในวงการพระเครื่องว่า “เป็นรูปเหมือนปั๊มที่สวยที่สุดและเป็นงานสุดหินที่น้อยคนจักทำได้” เหรียญมหาเทพกวนอูหมื่นเรื่องสมปรารถนา, เหรียญแจกทาน ส่วนพระสังกัจจายน์ลอยองค์ มอบหมายให้ช่างหริ หรือ สฤษดิ์ สามนกฤษณะ ช่างหล่อพระกริ่งและพระเครื่องแบบหล่อโบราณเทมือเบ้าปูนระดับแนวหน้าของเมืองไทย เป็นผู้รับผิดชอบในการจัดหาแบบ (แม่พิมพ์)๒ และเททองหล่อพระสังกัจจายน์รุ่นนี้
ลักษณะ เป็นพระสังกัจจายน์ลอยองค์พิมพ์สมาธิฐานบัวหงาย องค์พระแลสมบูรณ์อ้วนท้วม ใบหน้ายิ้มแย้มแฝงด้วยเมตตา จมูกโด่ง เม็ดพระศกคมชัด เส้นจีวรและสังฆาฏิอ่อนพลิ้ว ที่ฐานบัวด้านหลังจารึกคำว่า “มหาเศรษฐี” พิมพ์ใหญ่ ก้นตอกโค้ดรูประฆังและหมายเลขกำกับ พิมพ์เล็กตอกโค้ดสามเหลี่ยม ในสามเหลี่ยมเป็นวงกลมสามวง
ขนาด พิมพ์ใหญ่ กว้าง 1.6 เซนติเมตร สูงประมาณ 2.2 เซนติเมตร
พิมพ์เล็ก กว้าง 1.1 เซนติเมตร สูง 1.4 เซนติเมตร
เนื้อหา เนื้อระฆังเก่า
วรรณะสีผิว พระสังกัจจายน์มหาเศรษฐีแต่ละองค์ มีวรรณะสีผิวแตกต่างกัน มีทั้งสีออกไปทางขาวแบบบรินซ์เงิน เหลือง และแดงอมเหลือง
มวลสารที่ใช้ในการสร้าง สร้างขึ้นจากเนื้อระฆังเก่าผสมกับชนวนพระเครื่องรุ่นต่าง ๆ ของหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส และแผ่นยันต์ของพระเกจิอาจารย์ต่าง ๆ อาทิ หลวงพ่อเงิน จนฺทสุวณโณ วัดดอนยายหอม, หลวงพ่อแช่ม ฐานุสฺสโก วัดดอนยายหอม, หลวงพ่อเพิ่ม วัดสรรเพชญ์, หลวงปู่แก้ว สุวณฺณโชโต วัดช่องลม, หลวงพ่อญาณ วัดไม้เรียง, หลวงพ่อฑูรย์ อตฺตทีโป วัดโพธิ์นิมิตร, หลวงพ่อผาด วัดบางสะแกนอก, ครูบากรองแก้ว ญาณวิชโย, พระอาจารย์ใบ คุณวีโร วัดกลางบางแก้ว, หลวงพ่อบุญเทียม ภูริปญฺโญ วัดลาดหลุมแก้ว, หลวงพ่ออุตตมะ อุตฺตฺมรมฺโภ วัดวังก์วิเวการาม, หลวงพ่อเพชร จันทวํโส วัดบ้านกรับ. และตะกรุดเงินหลวงปู่โต๊ะ อินฺทสุวณฺโณ วัดประดู่ฉิมพลี
จำนวนการสร้าง พิมพ์ใหญ่ จำนวน 777 องค์
พิมพ์เล็ก ประมาณ 1,300 องค์
ปีที่สร้าง ปลายปี พ.ศ. 2543
พิธีกรรม หลวงพ่อเพชร จนฺทวํโสทำพิธีอธิษฐานจิตปลุกเสกเดี่ยวสองครั้ง ครั้งแรกวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543 ครั้งที่สองวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543
พลานุภาพ เมตตามหานิยม โภคทรัพย์ และแคล้วคลาดนิรันตราย
ค่านิยม พระสังกัจจายน์มหาเศรษฐีทั้งสองขนาดจัดเป็นเพชรแท้ที่รอการเจียรนัย รอเวลาที่แสงไฟส่องมาให้เห็นภาพอมตศิลป์ (ความคลาสสิค) / ฤทธานุภาพที่แฝงเร้นอยู่ในองค์พระสังกัจจายน์มหาเศรษฐีรุ่นนี้ ค่านิยมและกระแสความสนใจในพระเครื่องและวัตถุมงคลชุดหาปัจจัยสมทบทุนสร้างหอระฆัง น้ำหนักส่วนใหญ่ยังคงให้ความสำคัญกับรูปเหมือนปั๊มมหาเทพกวนอู/เหรียญมหาเทพกวนอูหมื่นเรื่องสมปรารถนาเป็นลำดับแรก รองลงมาคือ เหรียญระฆังหรือเหรียญแจกทานซึ่งเป็นเหรียญรูปเหมือนขนาดเล็กที่สุด สวยที่สุด และเหมือนหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส มากที่สุด จึงเป็นเหตุให้ผู้ที่ประกาศตนว่าเป็นสายตรงพระหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส ซึ่งเป็นเด็กยุคใหม่ที่ไม่ทันหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส และสนใจแต่เหรียญรูปเหมือนปั๊ม เลยมองข้ามพระสังกัจจายน์รุ่นนี้ไปอย่างน่าเสียดาย
ว่ากันตามเนื้อผ้าที่นักนิยมพระเครื่องสายหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส ที่ทันหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส ส่วนใหญ่รับรู้ว่าพระเครื่องแบบหล่อโบราณที่เรียกว่า “เทมือเบ้าปูน” ฝีมือช่างหริ เป็นพระเครื่องที่สร้างขึ้นตามแบบอย่างที่มีมาแต่ครั้งโบราณกาล มีส่วนผสมของโลหะชนวนและแผ่นยันต์ต่าง ๆ ผสมอยู่เป็นจำนวนมาก การเททองแต่ละรุ่นแต่ละครั้ง ต้องกำหนดฤกษ์ยามให้สอดรับกับพลานุภาพของพระเครื่องแต่ละพิมพ์ จำนวนการสร้างแต่ละรุ่นก็มีไม่มากนัก ส่วนใหญ่จะจัดสร้างประมาณ ๕๐๐ - ๗๐๐ องค์ ที่เกินกว่าพันองค์น่าจะไม่เกิน ๓ - ๔ พิมพ์ พระหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส แบบหล่อโบราณ ฯ จึงเป็นพระเครื่องที่ทรงคุณค่าและหายากยิ่งกว่าพระหลวงพ่อเพชร จนฺทวํโส ชุดอื่น ๆ
๑ บทความเก่าจากนิตยสารพระเครื่องพระเกจิ ปีที่ ๒๕ ฉบับที่ ๓๒๐ หน้า ๖๖ - ๖๗.
