เหรียญหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร วักวังหว้า รุ่นสร้างศาลากลางจังหวัด

เหรียญหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร วัดวังหว้า รุ่นสร้างศาลากลางจังหวัดระยอง ^๑

โดย... ชายนำ ภาววิมล ...

            วันเวลาผ่านพ้นไปเร็วมาก เผลอแป๊บเดียว เดือนมกราคม ๒๕๖๔ ก็ผ่านไปแล้วเดือนหนึ่ง ๑๑ เดือนที่เหลือไม่รู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นบ้าง ช่างเถิด... อะไรจะเกิดมันก็ต้องเกิด คิดว่าน่าจะถึงเวลาแล้วกระมัง ที่ต้องเลิกวิตกจริตกับโควิด ๑๙ แล้วมาพิจารณาไตร่ตรองว่าจะอยู่กับโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงไปสู่สิ่งที่เราไม่เคยเจอะเจอได้อย่างไรกันดีกว่า สิ่งที่สำคัญคงไม่มีอะไรดีไปกว่าการทำร่างกายให้แข็งแกร่ง มีภูมิต้านทานสูง และพัฒนาจิตให้มีความพร้อมในการเผชิญหน้ากับสิ่งต่าง ๆ ที่กำลังถาโถมเข้ามาอย่างต่อเนื่อง สาระสำคัญอีกประการหนึ่งที่ผู้เรียบเรียงเคยเกริ่นไว้เมื่อเดือนธันวาคมปีที่แล้วคือ“ขวัญและกำลังใจ” จากการสักการะกราบไหว้พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่เชื่อสืบต่อกันมาว่าอธิษฐานขอพรสิ่งใดก็สำเร็จตามที่ปรารถนา ทั้งได้แนะนำเหรียญหล่อหลวงพ่อสำเร็จศักดิ์สิทธิ์ รุ่นสำเร็จทันใจ ให้สมาชิกและผู้ที่ติดตามบทความนี้ได้แบ่งปันไว้สักการะบูชาหรือเก็บสะสมสุดแล้วแต่ใจปรารถนา ปรากฏว่าเหรียญหล่อฯ จำนวน ๓๐ เหรียญหมดตั้งแต่หนังสือวางตลาดเพียงไม่กี่วัน หลายท่านโทรมาถามและบอกเสียดายที่รู้ข่าวช้าไปหน่อย แต่ก็มีหลายท่านที่โอนเงินมาโดยไม่ได้สอบถามว่ายังมีพระเหลืออยู่หรือไม่ ผู้เรียบเรียงต้องขออภัยและรีบโอนเงินกลับไปทันที บางท่านก็ไม่เชื่อว่าเหรียญชุดนี้หมดไปแล้ว พยายามตื้อจะเอาให้ได้ ผู้เรียบเรียงก็จนปัญญาที่จะเสาะแสวงหามาบริการได้เพราะหน่วยจองทุกแห่งเขาปรับราคาสูงขึ้น เพราะแต่ละคนรู้ดีว่าพระเครื่องหลวงพ่อสำเร็จศักดิ์สิทธิ์ทุกรุ่นยังไปได้อีกไกล

            ย้อนกลับเข้ามาสู่เรื่องราวของพระเครื่องและวัตถุมงคลที่ควรค่าแก่การเก็บสะสม คงต้องยกคำพูดของนักนิยมพระเครื่องอาวุโสท่านหนึ่งที่บรรดาเซียนใหญ่ทั้งสนามพระท่าพระจันทร์และพันธ์ทิพย์งามวงศ์วานส่วนใหญ่ให้การยอมรับและเชื่อถือ แต่กับนักนิยมพระเครื่องรุ่นใหม่ ๆ ซึ่งยังไม่เคยเข้าไปคลุกคลีกับเซียนใหญ่เซียนอาวุโสในสนามพระทั้งสองแห่ง อาจไม่คุ้นกับชื่อ“อ้วน ต้นฉบับ” เพราะบุคคลคุณภาพท่านนี้ไม่ใช่คนที่มีอาชีพทางด้านการซื้อขายพระเครื่องแบบเซียนใหญ่เซียนเล็กทั้งหลาย แต่เป็นเจ้าของสำนักพิมพ์หนังสือเก่าและนักประวัติศาสตร์ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นคลังหนังสือและภาพเก่าที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย ใครที่ต้องการหาข้อมูลเชิงลึกและไม่สามารถหาข้อมูลที่ต้องการได้จากแหล่งใด ปรึกษา“ธงชัย ลิขิตพรสวรรค์ (อ้วน ต้นฉบับ)” ส่วนมากไม่ผิดหวัง ได้เห็นแสงสว่างในการสืบค้นข้อมูลอย่างถูกต้อง ผู้เรียบเรียงหนังสือพระเครื่องชื่อดัง อาทิ เพชร ท่าพระจันทร์, ต้น อ้อมน้อย. ต่างเคยใช้บริการด้านการสืบค้นข้อมูลจากอ้วน ต้นฉบับ มาแล้วทั้งนั้น ด้วยประสบการณ์อันโชกโชนในวงการพระเครื่อง อ้วน ต้นฉบับ เคยพูดกับผู้เรียบเรียงเมื่อกลางปี ๒๕๖๓ ว่า “พระที่มีอนาคตและน่าเก็บสะสมมากที่สุดในห้วงเวลานี้คือ พระเครื่องที่จัดสร้างในราวปี ๒๕๓๐ กว่า ๆ โดยเฉพาะพระเครื่องและเหรียญพระเกจิอาจารย์ชื่อดังในยุคนั้น ขอให้เลือกเหรียญศิลปะดี ๆ สภาพสวยแบบเดิม ๆ มีประวัติความเป็นมาที่ชัดเจน ราคาไม่สูงมากนัก ยิ่งเป็นบล็อกกษาปณ์ยิ่งดี เพราะเป็นพระเครื่อง/เหรียญที่จะมีการหยิบยกขึ้นมาเล่นหาสะสมและทดแทนพระเครื่องยุคก่อนซึ่งกลายเป็นตำนานที่คนยุคใหม่ไม่สามารถจับต้องได้” นี่คือทัศนะของนักนิยมพระเครื่องอาวุโสผู้มีประสบการณ์ในการเล่นหาสะสมพระเครื่องมานานกว่า ๔๐ ปี

            หากส่องกล้องมองไปทางภาคตะวันออกของราชอาณาจักรไทย คงไม่มีใครปฏิเสธได้ว่าพระเครื่องที่จัด สร้างในรูปและนามของพระครูภาวนาภิรัต (ทิม อิสริโก; ๒๔๒๒, ๒๔๔๙ ,๒๕๑๘. สิริอายุ ๙๖ ปี พรรษา ๖๙.) เป็นพระเครื่องในช่วงปลายของทศวรรษที่ ๒๕๑๐ – ๒๕๑๙ ซึ่งมีค่านิยมในการเล่นหาสูงมาก สูงติดเพดานบนจนกลายเป็นพระเครื่องในตำนานซึ่งน้อยคนจักมีกำลังมากพอที่จะแสวงหามาสักการะบูชาหรือเก็บสะสมได้ อย่าว่าแต่เก็บสะสมเลย แค่ได้สัมผัสพระหลวงปู่ทิม อิสริโก แท้ ๆ สักอย่างยังยากเลย อานิสงค์นี้มาตกอยู่กับพระครูมนูญธรรมวัตร (สาคร มนุญโญ; ๒๔๘๑, ๒๕๐๑, ๒๕๕๖. สิริอายุ ๗๕ ปี พรรษา ๕๓.) วัดหนองกรับ อ.บ้านค่าย จ.ระยอง แรก ๆ ก็เป็นเพียงพระเครื่อง/วัตถุมงคลที่เล่นหาในลักษณะทดแทนพระหลวงปู่ทิม อิสริโก แต่ตอนนี้ ไม่ใช่แล้ว พระหลวงพ่อสาคร มนุญโญ กลายเปลี่ยนเป็นพระแถวหน้าในพื้นที่ซึ่งนิยมเล่นหากันในวงกว้างและมีคนรองรับเป็นจำนวนมาก พ้นจากหลวงปู่ทิม อิสริโก และ หลวงพ่อสาคร มนุญโญ แล้ว ก็เป็นวาระกาลของพระเกจิอาจารย์รุ่นใหม่ที่ยังมีชีวิตอยู่ในทุกวันนี้ สมาชิกและผู้อ่านที่ติดตามนิตยสารพระเครื่องพระเกจิมาโดยตลอด คงทราบดีว่ามีรูปใดบ้าง แต่ถ้าจะมองย้อนกลับไปในอดีต เมืองระยองยังมีพระเกจิอาจารย์ร่วมสมัยกับหลวงปู่ทิม อิสริโก หลายรูป หนึ่งในนั้น คือ พระมงคลศีลาจารย์ (คร่ำ ยโสธโร; ๒๔๔๐,๒๔๖๐,๒๕๔๐. สิริอายุ ๑๐๐ ปี พรรษา ๘๐.) พระอริยสงฆ์เมืองแกลงที่ได้ความนิยมและเคารพศรัทธาจากสาธุชนทั่วประเทศ

             ว่ากันตามวัยวุฒิ หลวงปู่คร่ำ ยโสธโร มีอายุอ่อนกว่าหลวงปู่ทิม อิสริโก วัดละหารไร่ ๑๘ ปี กล่าวคือหลวงปู่ทิม อิสริโก กำเนิดเมื่อวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๔๒๒ ส่วนหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร กำเนิดเมื่อวันที่ ๒๐ ตุลาคม ๒๔๔๐ หากเปรียบกับหลวงพ่อสาคร มนุญโญ วัดหนองกลับ ซึ่งกำเนิดเมื่อวันที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๔๘๑ จะพบว่าพระเกจิอาจารย์ทั้งสามรูปมีอายุกาลแตกต่างกันพอสมควร แต่ในด้านการสร้างสรรค์งานพุทธศิลป์ มีข้อสังเกตประการหนึ่ง คือ พระเครื่อง/วัตถุมงคลของหลวงปู่ทิม อิสริโก ส่วนใหญ่จัดสร้างในช่วงปลายทศวรรษที่ ๒๕๑๐ – ๒๕๑๙ โดยมีชินพร สุขสถิตย์ เป็นหัวเรือใหญ่ ส่วนพระเครื่อง/วัตถุมงคลของหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร มีการจัดสร้างตั้งแต่ปี ๒๕๑๑ เรื่อยมาถึงปี ๒๕๔๐ ซึ่งเป็นปีที่ท่านละสังขารไป ส่วนพระรุ่นแรกของหลวงพ่อสาคร มนุญโญ คือ พระปรกใบมะขาม ที่จัดสร้างในปี ๒๕๑๘ และเงียบหายไประยะหนึ่ง ต่อมา มีการจัดสร้างอย่างจริงจังในช่วงหลังปี ๒๕๓๐ จวบจนวาระกาลที่ท่านละสังขารไปในปี ๒๕๕๖ ด้วยข้อมูลคร่าว ๆ เช่นนี้ พอสรุปได้ว่า พระเครื่อง/วัตถุมงคลของหลวงปู่ทิม อิสริโก, หลวงปู่คร่ำ ยโสธโร, หลวงพ่อสาคร มนุญโญ เป็นพุทธศิลป์เมืองระยองที่มีทั้งส่วนเลื่อมของเวลาและบางส่วนที่อยู่ร่วมยุคร่วมสมัยเดียวกัน แต่ถ้าจะว่ากันที่ค่านิยมในการเล่นหาและสะสม พระเครื่อง/วัตถุมงคลที่จัดสร้างในรูปและนามหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร ยังคงความเป็นของดีราคาเบาหรือเพชรแท้ที่รอการเจียรนัย และพอหาได้ไม่ยากนัก

             หากนำความคิดเห็นของอ้วน ต้นฉบับ มาเป็นแนวทางการเก็บสะสมพระกลางเก่ากลางใหม่ที่มีโอกาสได้รับความนิยมในวันข้างหน้า พระเครื่อง/เหรียญหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ควรค่าแก่การเก็บสะสม ทั้งมีอัตราความเสี่ยงจากการแกว่งตัวของค่านิยมในการเล่นหาสะสมไม่มากนัก โดยเฉพาะเหรียญรูปเหมือนหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร ในช่วงระหว่างปี ๒๕๓๐ - ๒๕๓๙ ที่จัดสร้างโดยหน่วยราชการต่าง ๆ อาทิ เหรียญหยดน้ำที่คณะศิษย์ตำรวจทางสร้างสร้างถวายในปี ๒๕๓๔, เหรียญไข่รุ่นสร้างศาลากลางจังหวัดระยอง เสาร์ห้า ปี ๒๕๓๖ ในความคิดเห็นส่วนตัว ผู้เรียบเรียงซึ่งเป็นคนที่นิยมชมชอบในพุทธศิลป์แบบนูนต่ำ องค์พระบาง ๆ เน้นเส้นสายพริ้วไปตามใบมีดแกะสลักของศิลปินช่างยุคก่อน เหรียญทั้งสองรุ่นนี้ เป็นงานพุทธศิลป์ที่นักนิยมพระเครื่องเชิงอนุรักษ์ในชั้นหลัง น่าจะหยิบขึ้นมาพิจารณาโดยไม่จำเป็นต้องหยิบกล้องสอดพระขึ้นมาส่องดูในรายละเอียดมากนัก พอแค่ตาเปล่าก็สามารถสัมผัสถึงสุนทรียภาพของเหรียญเหล่านี้ได้แล้ว จะเปรียบไปก็เหมือนกับการดูภาพวาดกับภาพถ่ายที่ให้ความรู้สึกแตกต่างกัน

             ในมุมมองด้านพุทธศิลป์ เหรียญหยดน้ำรุ่นศิษย์ตำรวจสร้างถวาย ปี ๒๕๓๔ มีความงดงามกว่าเหรียญรุ่นสร้างศาลากลางจังหวัดระยองพอสมควร โดยเฉพาะเหรียญเงินกับเหรียญนวโลหะ ทั้งสองเนื้อนี้ โดนใจมาก ทั้งมีโอกาสได้สัมผัสเจอะเจอน้อยมาก เหรียญหยดน้ำรุ่นนี้ แกะแม่พิมพ์และควบคุมการปั๊มโดยช่างตุ้ม (โสภณ ศรีรุ่งเรือง) ศิลปินช่างชั้นครูซึ่งเป็นทั้งเถ้าแก่และครูผู้ฝึกช่างแกะแม่พิมพ์เหรียญฝีมือดีให้กับวงการพระเครื่องยุคปัจจุบันหลายคน สำคัญเหนือสิ่งใดคือ เป็นงานแกะในห้วงเวลาที่ฝีมือช่างตุ้มกำลังขึ้นถึงขีดสุด แต่ถ้าจะเพ่งมองกันที่ฤกษ์ยามอันเป็นมงคลและเหมาะสำหรับการอธิษฐานจิตแผ่เมตตาวัตถุมงคลแล้วเหรียญรุ่นสร้างศาลากลางจังหวัด เสาร์ห้าปี ๒๕๓๖ เป็นทางเลือกหนึ่งที่เป็นไปตามความชอบของนักนิยมพระเครื่องสายเหนียวด้วยเหตุที่เสาร์ห้าเป็นฤกษ์ยามที่เข้มขลังและเหมาะสำหรับการอธิษฐานจิตฯ ด้านแคล้วคลาดคงกระพันชาตรี การวิพากษ์วิจารณ์เช่นนี้ มิได้หมายความว่าเหรียญรุ่นสร้างศาลากลางจังหวัดไม่สวย แต่เป็นความชอบส่วนบุคคลของนักนิยมพระเครื่องกลุ่มหนึ่งที่นิยมชมชอบงานพุทธศิลป์ของช่างตุ้ม โสภณ ศรีรุ่งเรือง เป็นพิเศษ แต่ถ้าจะว่ากันในเชิงสะสม ผู้เรียบเรียงจองเหรียญรุ่นสร้างศาลากลางจังหวัดเสาร์ห้าปี ๒๕๓๖ ในตอนที่สร้างใหม่ ๆ มากกว่าเหรียญหยดน้ำเสียอีก

ภาพเหรียญเสาร์ห้า หลวงปู่คร่ำ ยโสธโร วัดวังหว้า รุ่นสร้างศาลากลางจังหวัดระยอง จากนิตยสารพระเครื่องพระเกจิ

             เหรียญหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร เสาร์ห้าปี ๒๕๓๖ เป็นหนึ่งในชุดวัตถุมงคลที่จังหวัดระยองจัดสร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกและหาปัจจัยสมทบทุนสร้างศาลากลางจังหวัดระยอง วาระการจัดสร้างเป็นปีสุดท้ายที่นายกนก ยะสาวรรณ ดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดระยอง วัตถุมงคลรุ่นนี้ ประกอบด้วย พระรูปเหมือนขนาด ๑ นิ้ว, เหรียญรูปไข่ เป็นต้น^๒

               ลักษณะ เป็นเหรียญรูปไข่ที่มีขนาดเล็กกว่าเหรียญรูปไข่ขนาดมาตรฐานทั่วไป ด้านหน้าเป็นรูปหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร แบบนั่งเต็มองค์ ลำตัวทั้งสองข้างขนาบด้วยลายกนก แกะแบบศิลปะนูนต่ำ (low relief) ใต้รูปจารึกชื่อ “หลวงปู่คร่ำ ยโสธโร วัดวังหว้า” ด้านหลังประทับด้วยยันต์พระเจ้าห้าพระองค์ ใต้ยันต์จารึกวาระในการจัดสร้างคือ “เสาร์ห้าขึ้นห้าค่ำเดือนห้า” (เป็นตัวเลข), “๒๗ มีนาคม ๒๕๓๖” และ “สร้างศาลากลางจังหวัดระยอง”

               ขนาด กว้าง ๑.๙๘ เซนติเมตร ยาว ๒.๙๓ เซนติเมตร หนา ๐.๐๘ เซนติเมตร๓
               เนื้อหา เท่าที่พบเห็น มี ๔ เนื้อ ได้แก่ ทองคำ, เงิน, นวโลหะ, ทองแดงรมดำ
               จำนวนการสร้าง ยังไม่พบพยานหลักฐานใดที่ระบุจำนวนสร้างที่ชัดแจ้ง
               พิธีกรรม หลวงปู่คร่ำ ยโสธโร อธิษฐานจิตฯ ในวันเสาร์ห้าปี ๒๕๓๖  
               พลานุภาพ แคล้วคลาดนิรันตราย โชคลาภ เกื้อหนุนด้านการค้าขาย
               ค่านิยม จัดเป็นเหรียญดีราคาเบาที่จับต้องได้ สนนราคาเล่นหาสำหรับเหรียญเก็บเก่าที่ไม่เคยผ่านการใช้มาก่อน ราคากลางที่จัดหาได้อยู่ที่หลักร้อยกลาง ๆ

            หากไม่นำความชื่นชอบส่วนบุคคลมาพิจารณาเปรียบเทียบกัน ต้องยอมรับว่าในภาพรวม เหรียญหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร รุ่นสร้างศาลากลางจังหวัดระยอง เป็นเหรียญที่มีศิลปะงดงามอีกเหรียญหนึ่ง ยิ่งได้อยู่ในตลับหรือกรอบพระฝีมือดีเมื่อไหร่ (ไม่ใช่ตลับหรือกรอบสำเร็จรูปที่ขายกันโดยทั่วไป) เหรียญรุ่นนี้ยิ่งมีความโดดเด่นและแลสะดุดตาไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าเหรียญอื่นใด ในด้านพลานุภาพหรือพุทธคุณ คงไม่ต้องสาธยายกันมากนัก นักนิยมพระเครื่องเมื่อวันวานย่อมรู้ดีว่าหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร เป็นพระอริยสงฆ์ที่ควรค่าแก่การสักการะบูชาและวัตถุมงคลที่ผ่านการอธิษฐานจิตแผ่เมตตาจากท่านมีประสบการณ์มากน้อยเพียงใด ถึงบรรทัดนี้ หวนนึกถึงยี่สิบกว่าปีก่อน ตอนนั้นมีโอกาสไปเมืองแกลงหลายครั้ง แม้ไม่มีโอกาสและจังหวะเข้าไปกราบหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร ที่วัดวังหว้า แต่ได้เห็นร้านค้าจำนวนมากแขวนผ้ายันต์พัดโบกของท่านไว้ที่หน้าร้าน สอบถามจากหลายคน ได้ความตรงกันว่า ผ้ายันต์พัดโบกของท่านมีประสบการณ์ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าผ้ายันต์พัดโบกของหลวงปู่ทิม อิสริโก ใครไม่มีผ้ายันต์พัดโบกของหลวงปู่ทิม อิสริโก ให้ใช้ผ้ายันต์พัดโบกของหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร แทนได้ เรื่องผ้ายันต์พัดโบกของหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร นั้น เคยได้มาผืนหนึ่งเมื่อยี่สิบกว่าปีแล้ว แขวนไว้ที่สำนักงานส่วนตัวแถวซอยรางน้ำ ตอนปิดสำนักงานเมื่อปี ๒๕๕๖ และขนของกลับมาไว้ที่บ้านก็ไม่รู้ว่าเก็บผ้ายันต์พัดโบกผืนนี้ไว้ที่ไหน ซุกจนลืม ไม่เห็นมานานแล้ว คนสูงวัยก็เป็นอย่างนี้..แหล่ะ

^๑ สอบทาน/ปรับปรุงแก้ไข (Rewrite) จากบทความเรื่อง “เหรียญหลวงปู่คร่ำ ยโสธโร วัดวังหว้า จ.ระยอง ปี ๒๕๓๖” เรื่องและภาพ โดย ชายนำ ภาววิมล, นิตยสารพระเครื่องพระเกจิ (update ปีและฉบับที่ตีพิมพ์ในภายหลัง)
^๒ ข้อมูลในส่วนนี้ - ค่านิยม เป็นข้อมูลที่แก้ไขเพิ่มเติมขึ้นมาใหม่
^๓ วัดด้วย Digital Caliper